Sermon Theology

Chin miphun i ralring tuah!

Baibal relnak: I Kor 10:2 -7b

“ Annih nih Moses zultu si awkah minmei chung le rili chungah khan tipilnak an in. An dihlak in thlarau changreu kha an ei i an dihlak in thlarau ti kha an din.  An sin i a kal lengmangmi thlarau lungpi chung khan ti cu an din i cu lungpi cu khrih kha a si. Asinain a tam deuh nih cun Pathian kha an lawmhter lo i an ruak cu these ram hmun kip ah khan aa thek dih. Hi vialte hi kan i“ zohchunh awk caah an si , thil thalo an rak duh bantukin  tuah ve lo awk ah ralrin a kan petu le an lak  i a cheu nih siasal an biak bangin biak ve lo awkah ralrin a kan petu ding an si”.

  1. Biahmaithi

Pathian thimmi miphun tiah ruahmi Israel miphun an tuanbia le kum 120 lawng khrihfa a simi kan chin miphun tuanbia hi biaknak mit in zoh tikah Pathian thimmi kan sinak  hi a fiang khun. Kan chin miphun caah Pathian lamhruainak hi chimh cawk lo a si ko cang.  Ke in khual a tlawng pengmi miphun kha, a tu ahcun vanlawng, mawtaw thatha in khual kan tlawng kho le lai khuate a ummi hmanh nih motor cycle lawng tein kan um kal kho cang hna. Kan pawcawmnak ah lo a kal pengmi miphun kha a tu ahcun Degree sangsang he rian a phunphun a tuan kho vemi miphun kan si cang. Chim duhmi cu Chinmi kan tuanbia lam thluan hi tha tein kan zoh tikah hi tluk in kan i lehthalnak hi nang zeitindah na ruah ve? Kei cu Pathian thawng lawnglawng bak a si ko. Salm catialtu nih, “An Pathian ah  bawipa a simi miphun cu lunglawmmi miphun an si ”(Salm 33:12a) .  Halelujah !

Cucaah u le nau hna Chin miphun hi Pathian thimmi miphun kan si i, Pathian  nih a kan cawi san ko, a kan umpi peng ko, lam a kan hruai ko, a kan dirpi ko,  Pathian  kan leiah a thang ko ti hi khawhka hmun kan umnak poah ah kan philhlo awk a si.

  1. Pathian lamhruainak a theilomi dirhmun

I kor 10:2- 3 ahcun “Moses zultu si awkah minmei chung le rili chungah khan tipilnak an in. An dihlak in thlarau changreu kha an ei i an dihlak in thlarau ti kha an din.  An sin i a kal lengmangmi thlarau lungpi chung khan ti cu an din i cu lungpi cu khrih kha a si. Asinain a tam deuh nih cun Pathian kha an lawmhter lo i an ruak cu these ram hmun kip ah khan aa thek dih.” tiah pawl nih korin khuami a cawnpiakmi hna hi kan chin miphun zong nih van zoh than ve ka duh.

Israel miphun nih Egypt sal tangnak in an luatnak ding caah Pathian nih Moses a thim i Canaan ram co awk ah Egypt in an chuak. An lam thluan ah  Pathian nih thatuk in a zohkhenh ko hna nain, a tam deuh nih cun Pathian kha an lawmhter lo i an ruak cu these ram hmun kip ah khan aa thek dih.(10:5).

Fianternak: Tuchun ni ah kan chin miphun zong Pathian nih vawlei cung continent 6 chungah continent 4 ah  a kan umter ve cang. Hihi kan chin miphun  Pathian nih a kan cawisannak a si. Asinain Pathian lamhruainak thei loin pumsa diriamhnak menmen le vawlei pumsa duhnak menmen in caan a hmanngmi  kan tamtuk cang.  A voi (3) nak Chin Baptist Churches Civui ah Rev. Dr. Hre Kio nih phungchimmi ah USA ummi  chin miphun khihfami nih pum an huamlonak kong  a chim. Zumtu members 900 ah 300 hrawng lawng nih Biakinn an panh cang a ti. Ram dangdang cio  a ummi tampi zong ka dothlat tikah chin miphun nih Pathian thangthat kan huam ti lo ti a si ko. Pathian thangthat le Pathian sinah lawmnak chim hmanh a theitilo mi nih zeidah kan tuah hnga? A thianglomi video kan zoh maw? Hlawhhlannu he kan tlawng leng maw? Internet ah zeidah kan  zoh duhbikmi a si? Kan tuahmi thil kipah hin Pathian ai lawm hnga maw? ti hi fiangte in chinmi nih kan i chek a herh cang. Na nun rak i chek tuah. Israel mi hna zong kha aw Pathian nih lamhrauinak  ruat ti loin vawlei pumsa diriamhnak le nule pa sualnak an tuah ruangah nikhat bakah minung 23000 a thah hna kha mu.( IKor 10:8). Chinmi tampi nih kan i ral rin le kan nun kan i chek a herh cang.

Ram thangcho kan phan kan ti tikah kan ram sining he ai dangtukmi nunzia pawl cu nu le nu , pa le pa sualnak te hna, nungak le tlangval a hlankan in nu le va sinak te hna, tiangin  cozah nih  a pom tikah cu chungah a tlawnglengmi chin mino tampi kan tla sual maw? Cu chungah a tlawnglengmi chin miphun kan nunak hi tih a nung tuk.  Chin miphun nih nu le nu sual, pa le pa sualnak hi cu kan tuah rih lai ka sum lo nain nungak le tlangval nih thitumnak tuah hlan ah nu le pa sualnak a tuahmi hi ramdang lawng silo in india ram Bangalore, Delhi le Mizoram ummi  Chin miphun chungah tampi kan hmuh cang.  Pathian dawtnak theilo in  sualnak a tuahmi  zumtu cu Pathian nih vanmi bak a van thlah hna i a thah hna.( Ikor 10:10b, Salm 106:16-27). Na nunak kha i chek tuah. Khawika hmun ah dah na um. Fakpi in kan ruah a herh cang. Thitumh hlan nulepa sualnak tuah hi lai khrihfa le chinmi kan phung a si lo. Siasal a biami hna le bailbal zoh loin vawlei fimnak ( law) hna men in an zumhnak a dirpimi hna nun a si. Hi bantuk in na nunnak a hman vemi na si ahcun cucu na caah tih a nung tukmi a si. I ralring tuah!

2.1. Lot le chungkhar dirhmun

Lot le Abraham cu ram an i then tikah Abraham nih lot kha a duhbikmi ram i thim a ti. Lot nih ram tha ram rum a simi Sodom le Gomorrah khua kha aa thim. (Gen 13:10). Cu ram cu a rumtukmi asinain  an sualtuk ah vanmi hmanh thleihhrem a timmi khua a si ai(Gen 19:5). Cucaah lot le a chungkhar cu harnak faktuk an tonnak khua tuah a cang. (Gen19 :12- 29) Chin miphun hi Pathian nih a kan dawttuk, a kan zokhenhtuk, lam a kan hruaituk i ram rum,ramtha ah a kan hruai kan ti lio caan ah hin, kan i thimmi ram hna hi kan innchungkhar caah harnak faktuk kan tonnak hmun ah a cang ve sual kho ko da kaw. U le nau , nule pa hna fakpi in na sining, na innchungkhar le nan fale dirhmun kha ruah a cu cang lo maw? Kan umnak ram hi zeitluk in rum hmanh seh, kan innchungkhar hi zeitluk in rum hmanh usih,  kan fale nih cawnnak sang le fimthiamnak sangsang in cawng hna sehlaw, Pathian a thilo mi ram, Pathian a thih lomi chungkhar le Pathian a thihlo fale an si ahcun cucu thih a nung tukmi dirhmun a si. I ralring tuah!

2.2. Samson dirhmun

Biaceihtu 13-16 chungkan zoh ahcun Pathian nih Israel mi cu a dawttuk hna i an miphun  tungtu dingah fa a ngeikho tilomi minu  Manoah chungin fapa Samson a pek hna. Samson nih a thawnnak le a fimthiamnak cu pumsa diriamhnak a simi  hlawhlangnu menmen  le miphundang nu Delilah menmen caah  a can a hman caah a chantim hlan ah a thi. Israel phun a tung kho ti lo.  Chin miphun u le nau hna zong nih Pathian sin in kan hmuhmi kan fimthiamnak, kan rumnak, kan thawnnak le kan thazaang hna hi Pathian sunparnak siloin vawlei pumsa diriamhnak men ah kan caan kan hmang ve sual maw? I ralring Tuah!

2.3. Jacob dirhmun

Nihin mino tampi cu Jacob bantuk in pa le a hlengmi na si sual maw? Hlen a hmangmi Jacob kha a chanchung an hlen ve. Apu laban nih voi hra len.(Gen.31:7). A fale nih Joseph a thi tiah kan hlen. (Gen.37:32-35). Jacob nih a pa a hlen ruangah a nung chung vialte zeitluk lungre thei in dah a um. A upa Esau a thih tuk i a pu Laban sinah a zam(Gen.27:43-45). A tar tiang lungretheihnak in a tuarpeng( Gen.42:1- 44:1-34 ). Hlen a hmangmi Jacob nungnak cu a chan chung hlen vemi pa a si ve ko.  Chin mi tampi nih nu le pa hlenhmangmi kan tamtuk .Chin miphun hi nule pa hlenhmangmi miphun kan si lo. Fa le hna nih kan nunphung a simi nule pa upatnak um loin kan umnak ram upadi (law) hna i bochan in nule pa a nehsawhmi, nu le pa zei rellomi le sualnak a phunphun a tuahmi kan um sual maw?  Nu le pa chimh a ngailomi  tlangbawi Eli fapa le hna bantuk in, nu le pa sualnak lawng ruah in  Pathian lungtonglo mi na si ve lai(ISam2:22-24). Na nuning kha thatte in i ruah tuah. Nu le pa hngeihchiat ter hi fa le caah chanchung thluachuah a pit. Iralring tuah!

  1. Pathian bochan In a nungmi dirhmun

3.1Joseph dirhmun

Joseph nun kha na ruat bal maw? Chronology of the good Samaritan Bible chungah Joseph chuahnak kum hi BC 1746 ah a si i , Izip i an zuar hi BC 1728 ah a si. Kum 16 bak a si. Nulepa umlonak ah kum 16 mino te nih ai bochan pengmi cu Bawipa Pathian kha a si.  Vawlei Pumsa diriamhnak  le nule pa sualnak nih a nunzia a hrawk kho lo. Zeibantuk a ton ah siseh, khawika hmun a um zongah siseh, Pathian ka sinah a umko ( Emmanauel) ti kha a philh bal lo.( Matt.1:23f) Cu bantuk mi hna cu` harnak tampi tong hmanhsehlaw a donghnak taktak ahcun khuaruahhar in thluachuahnak an hmu. BC 1716 ( kum 30) a si ah Izip ram vialte ah min thatnak laksawng a hmu ko.(Gen.41:37- 46). A hnu ahcun a unau vialte le khua ram vialte mangtam luattertu bak a si. U le nau hna nifa na nunak ah (Emmamuel )Pathian ka sinah a um ko na ti kho maw? Iralring tuah!

3.2. Ruth dirhmun

Bethlem khuami Naomi le Elimelek hi mangtam ruangah Moab ram ah an pem. Fapa pahnih an ngeih hna. A fapa pahnih nih cun Naomi le Orpah an thit hna. Vanchiat ah hringtu anpa Elimelek le an fapa pahnih nih an thih tak hna. Naomi cu an semnak ah kir than ding ai tim.

Noami nih cun a fapa le nupi hna cu a thawh hna i, “va kal cang u, nan mah le nan nu le na pa inn tangah khan va kir cang u. Nan pahnih in va inn tangah khuasaknak nan ton khawhnak bawipa nih thluachuahnak in pe ko hna seh a ti hna( Ruth 1:8-9) Orpah nih cun a pi cu a hnamh, sihmanhsehlaw Ruth tu nih cun aa tlaih peng(Ruth 1:14). Na kalnak ah ka kalve lai i na riahnak ah ka riak ve lai; na miphun cu ka miphun a si ve lai i na Pahtian cu ka Pathian a si ve lai;  na thihnak ah ka thi ve lai i khi ka ahcun an ka vui ve ko lai tiah a pi cu a ti.( Ruth 1:16-17)”.

Zumhtlak nusal tha Ruth cu Pathian nih a hnuah pasal tha Boaz a pek. Fapa an hrin i Obed  a si. Obed cu Jesse pa a si i Jesse cu David pa a si. David ciruang in Jesuh a chuah caah Jesuh hring sortu nu ah a cang ai.(Ruth 4:1-22) . Hi tuanbia nih kan khrihfa nun ah a kan cawnpiakmi cu kan pasal nu le pa, kan nupi le nu le pa hna hi kan upat hna awk le kan dawt hna awk a si. An caah zumh awk tlak in kan um awk a si. Zumhnak mit in kan zoh ahcun Pathian caah zumhawk tlak in a nunmi nusaltha cu Pathian nih a cawi san ko hna ti hi hi tuanbia nih a kan cawn piak. Chin miphun nu tampi cu pasal le lawng a daw i pasal le nu le pa a daw lo nu kan tam tuk.Thlua chuah pihnak a si. I ral ring tuh!

3.3. Job dirhmun

Kan pale hna nan fale  caah zeitindah nan can nan hman? Job hi Uz ram mi a si i, nichuahlei mi vialte lakah liannganbik a si(Job1:4). Fapa 7 le a fanu 3 a ngeih hna. Mirun tuk a sinain a fale caah zingka tein a tho i an milu tlingte in khanghthawinak a pek chanh tawn hna; zeicatiah Job nih cun a thawh i, “ kafa le hna nih hin sualnak an tuah ko hnga i an lung chung in Pahtian kha an vawlhpamh ko hnga,” tiah Job cu a fale caah thlacamnak a tuah lengmang.( Job 1:5).

Hringtu pa tampi cu kan fale caah thlacam hi kan tuah bal lo. Ramthangcho i a ummi ko hi kan i manhlo tuk nan tinak ah fale caah thlacam cu chimh lo chungkhar pumhnak hman can a pelo mi nan tamtuk. Kan tha ba  ti i zu le beer din bu in zeitindah nan fa le cu an that khawh ve lai. Na  nunning hi na fale caah tih a nungtukmi dirhmun a si sual maw? Job nih mirum tuk a si nain a fale caah zingkate in a tho i a fale caah thlacamnak a ngeih  peng bantuk in nulepa hna nih nan fale caah zeibantuk nun in dah nan cawnpiak hna? Zu/beer din pah bu le capo awisawn pah men in kan fa le kan cawn piak sual hna maw? I ralring tuah!

3.4. Lois le Zunis dirhmun

Lois hi Timote a pi a si i, Zunis hi Timote a hringtu a nu a si(II Tim 1:5a). Pawl nih Timote sinah ca a hei kuat chungah,  “na pi Lois le na nu Zunis nih an ngeihmi zumhnak bantuk, zumhnak taktak  na ngeih kha ka hngalh i a tu zongah hin na ngeih ko tiah ka zumh” a ti( IITim 1:5). Tlangval note a simi Timote a zumhnak hmanthlak cu hringtu a nu zumhnak hmanthlak a si. Hringtu nu tampi nih kan fale tha hna seh ti cu kan duh ngai nain zumhnak lei ah tamtuk kan rak chambau ve. Khaini , tikor,kuat, zu le beer din pah in le pumh hmanh huam lo bu in zeitin dah nan fale cu an that khawh lai. I ralring tuah!

  1. Biadonghnak

IKor 10 :11 chungah a van pehmi cu, “hi thil vialte an cung i a tlungmi hi midang nih i zohchun awk caah a si i, kan i ralrinnak ding caah tial an si” a ti. Israel mi zong Pathian a hlawmi hna cu Pathian nih a thatnak kong kha a kan chimh i, hi tuanbia hi kan i ralrin awk ah a si ve. Nu le pa hna Pathian dawtnak thawng in chin miphun hi ram nuam kip kan phan nain cu ram nuam cu zungzal nunnak vanram phan dingah a kan dawntu a si sual lai maw? Nan nun van i chek than tuah! A thiangmi thitumh hlanah nule pa sualnak na tuah maw? Hlawhhlan nu le na tlawng leng maw? Pathian thangthat hmun i pumh na huam  maw? Nu le pa na upat maw? Na fir maw? Lih na chim maw? Khrihfa nuzia a silomi zuk hmawm phun phun(kuak, khai ni, tikor )na tuah peng ko maw?  Zu le beer nih na hna an ngamter peng kho maw? Na nunnak  hi i chek tuah! Pathian sinah kir caan a za cang lo maw?  Hi tluk in kan chambau nain nihin ni tiang damnak, thawnnak  le cawlcangh khawhnak a kan petu Pathian hi hnu lei na chit peng ko lai maw? bawipa dantatnak na chungah a tlung sual lai da kaw?

Kan bawipa Jesuh nih cun, “Ngaihmanh!  inn ka ah ka dir i ka kingh. Ahohmanh an si ah, ka aw a thei i innka a ka hunhmi cu, a inn chungah cun ka lut lai i an sinah rawl ka dum lai i anmah zong ka sinah a dum ve lai. Keimah kha teitu ka si i ka pa pawngah a bawithutdan cungah ka thut baktuk hin, teitu a simi cu ka bawithutdan cung i ka pawngah thutnak nawl kha ka pek hna lai”(Bia 3 20 -21) a kan ti. Amen.

U le nau hna zumtu a si cangmi hna nih a zungzal in kan i nunpi awk cu,”Pathian duhnak tuah kha nan duhnak nganbik  i a chiahmi cu lunglawmmi nan va sidah! Pathian nih nan duhnak  cu a tlin ter lai.(Matt.5:6).”ti hi a si. Zumtu tampi cu kan duhnak tlinter kan duhtuk ruangah hin Pahtian duhnak kan philh sual tawn. Pathian duhnak tu kha kan tuah hmasa ahcun Pathian nih kan duhnak cu automatic bak in a tlin ter ko lai. Hihi zumtu mi hna nih kan philhlo awk a si. Solomon nih cun, “ Maw tlangvalhna, nan tlanval nak kha lawmhnak in hmang ko u, nan tlanval lio ah hin nan lung nih lawmhnak hmu ko seh. Nan duhmi kha tuah ko u, nan lung a duhmi kha hmu ko u. Sihmanhsehlaw nan tuahmi thil paoh ah khan Pathian nih bia a kan ceih lai ti kha hngal ko u” a kan ti.(Phungchimtu 11:9) Kan chin miphun  nih kan duhmi paoh kan tuah lio ah hin Pathian nih bia a kan ceih lai ti hna kan philh sual maw? …… I ralring tuah!

Hi ca reltu vialte nih  a tak in kan i nunpi khawh cio naklai Pathian thiang thlarau nih in umpi hna sehlaw, thluachuah tlamtling  in pe ko hna seh. Amen.

 

 

About the author

Sang Uk Cung

I am very interested to support the empowerment for the persons with disabilities in Myanmar.

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.